BÀI 4 – TIẾT 8 - PHẢN ỨNG HÓA HỌC (TT)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Chỉ ra dấu hiệu có thể xác nhận chất mới tạo thành, tức là có phản ứng hóa học xảy ra.
- Nêu được điều kiện để phản ứng hóa học xảy ra.
- Xác định được chất tham gia phản ứng và sản phẩm tạo thành trong một số phản ứng hóa học cụ thể.
2. Kĩ năng:
- Quan sát thí nghiệm, kênh hình và rút ra kết luận.
- Rèn luyện kĩ năng hoạt động nhóm, nghiên cứu xử lí thông tin.
- Viết sơ đồ phản ứng bằng chữ để biểu diễn phản ứng hóa học.
3. Thái độ:
- Hứng thú, có tinh thần say mê trong học tập.
- Tích cực, tự giác trong học tập.
4. Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực hợp tác.
- Năng lực thực hành.
- Năng lực đọc hiểu, xử lý thông tin.
- Năng lực vận dụng kiến thức.
II. Tổ chức hoạt động của học sinh:
A. Hoạt động khởi động
- GV hướng dẫn HS các nhóm thảo luận hoàn thành kiến thức bài cũ:
H? Em hãy cho ví dụ về hiện tượng vật lí và hiện tượng hóa học xảy ra trong tự nhiên.
H? Dựa vào dấu hiệu nào để phân biệt được hiện tượng vật lí với hiện tượng hóa học.
- HS các nhóm thảo luận hoàn thành.
- Đại diện HS nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác nhận xét.
- GV nhận xét.
- GV sử dụng phần bài cũ về hiện tượng hóa học, giới thiệu dẫn dắt vào bài mới.
B. Hoạt động hình thành kiến thức
II. Phản ứng hóa học
- GV đưa 2 lọ hóa chất cho HS quan sát: một lọ đựng kim loại kẽm (Zn), một lọ đựng dung dịch axit clohiđric (HCl).
- HS quan sát, nhận biết màu sắc, trạng thái các chất, nhận biết số chất ban đầu (2 chất).
- GV nêu câu hỏi dẫn dắt HS phân biệt: kẽm (Zn) là đơn chất, axit clohiđric (HCl) là hợp chất.
- GV biểu diễn thí nghiệm: nhỏ từ từ dung dịch axit clohiđric vào ống nghiệm đựng sẵn 1 hạt kẽm (để kim loại kẽm tan hết).
- HS quan sát cách GV tiến hành thí nghiệm và hiện tượng xảy ra.
- GV nêu câu hỏi:
H? Ở thí nghiệm trên có chất mới sinh ra không? Dựa vào đâu em biết.
- Đại diện HS trả lời, GV thông báo trước toàn lớp: Quá trình xảy ra như trên được gọi là phản ứng hóa học. Vậy, phản ứng hóa học là gì?
- HS cá nhân trả lời.
- GV chốt kiến thức (ghi bảng).
1. Định nghĩa:
* Phản ứng hóa học là quá trình biến đổi chất này thành chất khác (sinh ra chất mới).
- GV hướng dẫn HS dự đoán và xác định số chất mới sinh ra ở phản ứng trên.
(Kẽm clorua: ZnCl2 và khí hiđro: H2)
- GV phát phiếu học tập cho HS các nhóm thảo luận xác định số chất ban đầu, số chất mới được sinh ra, tên các chất tham gia và tên chất mới được sinh ra.
- GV nhận xét đi đến khái niệm chất tham gia phản ứng và sản phẩm tạo thành.
* Chất ban đầu, bị biến đổi trong phản ứng gọi là chất tham gia phản ứng.
* Chất mới được sinh ra gọi là sản phẩm tạo thành.
- GV sử dụng phản ứng trên hoặc lấy ví dụ thực tiễn nêu câu hỏi giúp HS nhận biết lượng chất tham gia phản ứng giảm dần còn lượng sản phẩm tạo thành tăng dần.
2. Phương trình chữ:
- GV chiếu mô hình phản ứng giữa kim loại kẽm với dung dịch axit clohiđric (viết tên gọi các chất dưới mô hình).
- GV thông báo: phản ứng hóa học được biểu diễn bằng phương trình chữ.
Tên các chất tham gia → Tên các sản phẩm
- GV viết phương trình chữ của phản ứng giữa kẽm với axit clohiđric:
Kẽm + Axit clohiđric → Kẽm clorua + Khí hiđro
- GV hướng dẫn cách đọc phương trình chữ (chú ý tới các kí hiệu, dấu + trước phản ứng và dấu + sau phản ứng; dấu → trong phản ứng).
- GV ra bài tập vận dụng yêu cầu HS viết phương trình chữ của một phản ứng hóa học cụ thể, xác định chất tham gia và sản phẩm tạo thành.
- HS trình bày trên bảng.
3. Diễn biến của phản ứng hóa học:
- GV chiếu mô hình động của phản ứng giữa kẽm với axit clohiđric.
H? Trước phản ứng những nguyên tử nào liên kết với